Семейде екі жыл ішінде ауадан қауіпті заттардың шекті рұқсат етілген концентрациясы 6,5 мың реттен астам мөлшерде асып кеткен

Соңғы 10 жылдың 8-інде Семей қаласында атмосфералық ауа сапасы «жоғарылаған» деңгейде бағаланған; 2021 жылы ол «төмен», ал 2022 жылы «жоғары» деңгейде бағаланды. Тек 2023–2024 жылдар аралығында облыс орталығында зиянды заттардың шекті рұқсат етілген концентрациясының 6,5 мыңнан астам асып кету фактісі тіркелді.

Елдің шығыс бөлігінде, Қазақстандағы ең үлкен өзен – Ертістің екі жағалауына орналасқан Семей қаласы күрт континенттік климатқа ие. 

Облыс орталығында 310 мыңнан астам халық тұрады және бірқатар ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар шоғырланған. Олардың ең ірісі – «Қаражыра» АҚ көмір өндіру компаниясы. Қалада сондай-ақ «ПК «Семей цемент зауыты» ЖШС, «Силикат» АҚ, «Тасоба» тас өндіру комбинаты АҚ, «Семей машина жасау зауыты» АҚ, «Семей автобус зауыты» ЖШС, «Металлист» ЖШС, «Семей тері-мех комбинаты» ЖШС, «Семей ет комбинаты» ЖШС және басқа кәсіпорындар орналасқан. 

Семей кәсіпорындары цемент, шифер, кірпіш, темірбетон бұйымдарын өндіре отырып, жергілікті құрылыс саласын толықтай қамтамасыз етеді.

Семей қаласында атмосфералық ауаның жай-күйіне мониторинг 4 автоматтандырылған станцияда жүргізіледі. Мұнда әр 20 минут сайын мына 6 көрсеткіш бойынша деректер тіркеледі: 1) күкірт диоксиді; 2) көміртек оксиді; 3) азот диоксиді; 4) азот оксиді; 5) күкіртсутек; 6) озон.

Ауа сапасын бағалау үшін екі индекс қолданылады: 

- Атмосфераны ластаудың индексі (АЛИ) – бірнеше негізгі ластаушы заттың концентрациясын және олардың адам денсаулығына әсерін есепке алатын көрсеткіш. Ол созылмалы (ұзақ мерзімді) ластану деңгейін анықтау үшін тәуліктік немесе жылдық орташа концентрацияларды қолданады;

- Стандартты индекс (СИ) – ластаушы заттың ең жоғары бір реттік концентрациясын оның шекті рұқсат етілген мөлшеріне бөлу арқылы есептелетін көрсеткіш. Ол нақты постта немесе қалада қай заттың ластану үлесі ең жоғары екенін анықтауға мүмкіндік береді және қысқа мерзімді ластануды бағалау үшін қолданылады.

«Қазгидромет» РМК деректері бойынша, Семейде атмосфералық ауаның ластану индексі 2015–2020 жылдары «жоғарылаған» деңгейде (АЛИ 5,0–6,0), 2021 жылы «төмен» деңгейде (АЛИ 2,4) бағаланған. Стандартты индекс бойынша ауа сапасы 2022 жылы «жоғары», ал 2023–2024 жылдары «жоғарылаған» деңгейде болды.

2023 жылы мониторингтік посттарда зиянды заттардың шекті рұқсат етілген концентрациясы 5114 рет, ал 2024 жылы 1392 рет асып кеткен. Ластау көрсеткішінің басым бөлігін күкірт және азот диоксидтері, көміртек оксиді және күкіртсутек құрайды. 

Бұған дейін хабарланғандай, 2026 жылғы 22–24 сәуірде Астанада Орталық Азия елдерінің экологиялық мәселелері мен оларды шешу жолдары талқыланатын Өңірлік экологиялық саммит өткізу жоспарлануда.